Muzeum

Muzeum im. Orła Białego w Skarżysku – Kamiennej istnieje od prawie 40 lat. Przez ten czas nasza placówka trwale wrosła w turystyczny i kulturalny krajobraz miasta i regionu. Jesteśmy jedną z najważniejszych atrakcji naszego miasta i jego wizytówką. Wiele osób z naszego kraju i zza granicy kojarzy Skarżysko – Kamenną jako miejsce, gdzie znajduje się Muzeum im. Orła Białego. Nasze zbiory są postrzegane jako drugie co do wielkości miejsce w kraju, po Muzeum Wojska Polskiego, gdzie zgromadzono tyle sprzętu bojowego.

Podstawową działalnością Muzeum im. Orła Białego w Skarżysku – Kamiennej, jako placówki naukowo – badawczej i upowszechniania kultury, wynikającą z jego statutu jest gromadzenie, przechowywanie, zabezpieczanie i konserwacja, naukowe opracowywanie i udostępnianie do celów naukowych, edukacyjnych i poznawczych dóbr kultury.

W ramach tej działalności, zgodnie z profilem merytorycznym placówki, Muzeum im. Orła Białego w Skarżysku – Kamiennej systematycznie gromadzi wszelkie dokumenty i materiały historyczne, spełniające kryteria muzealiów, dotyczące historii miasta i regionu, oraz obiekty związane z historią wojskowości i szeroko pojętego czynu zbrojnego, zarówno w aspekcie II wojny światowej i udziału w niej żołnierza polskiego, jak również walki narodu o wolność podczas okupacji hitlerowskiej oraz powojennego wizerunku Wojska Polskiego. Tematyka ta jest obecnie wiodącym działem naszego Muzeum, którego charakter, ze względu na specyfikę zbiorów decyduje o tym, ze znaczenie placówki daleko wykracza poza funkcję muzeum regionalnego.

Gromadzenie zbiorów odbywa się poprzez zakupy muzealiów, darowizny i przekazanie obiektów, jak również poprzez pozyskanie własne, głównie przez prowadzone badania terenowe z zakresu archeologii wojskowej oraz badania penetracyjne mające na celu uzyskanie materiałów i obiektów związanych z historią wojskowości.
Muzeum posiada jedną z największych w kraju kolekcji ciężkiego sprzętu bojowego, zarówno z okresu II wojny światowej, jak i powojennego wyposażenia wojskowego. Obiekty te eksponowane na stałej wystawie plenerowej o powierzchni prawie 2 ha wymagają systematycznych zabiegów renowacyjnych i konserwatorskich.

Oprócz ekspozycji stałych, istotnym działem Muzeum jest Ośrodek Badawczo – Muzealny Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich Armii Krajowej, który gromadzi i opracowuje wszelkie dokumenty i materiały historyczne dotyczące działalności oddziałów partyzanckich na terenie Kielecczyzny oraz struktur konspiracyjnych Polskiego Państwa Podziemnego w okresie okupacji. Zasoby archiwalne Ośrodka są udostępniane do celów naukowych i poznawczych.
Ważnym elementem działalności programowej Muzeum jest działalność wystawiennicza i edukacyjna. W jej ramach organizowane są wystawy czasowe o różnorodnej tematyce pochodzące z zasobów własnych Muzeum, indywidualne wystawy autorskie, jak również z wymiany międzymuzealnej. Głównym aspektem działalności edukacyjnej, skierowanej głównie do młodzieży szkolnej, są systematycznie przeprowadzane lekcje muzealne o tematyce związanej z merytorycznym profilem placówki.

Muzeum w ramach działalności podstawowej zatrudnia 3-ech muzealników ze stopniem kustosza, 3-ech renowatorów zabytków, z odpowiednim przygotowaniem zawodowym oraz 7-miu pracowników obsługi i dozoru, a także Głównego Księgowego na 1 / 2 etatu.
Na zasadzie wolontariatu współpracują z Muzeum członkowie Stowarzyszenia Ochrony Zabytków Militarnych, które swoją siedzibę ma w naszej placówce. Stowarzyszenie liczące ponad 30 – tu członków, działające w oparciu o własny statut jest organizacją ściśle związaną z Muzeum. Szczególnym obszarem wspólnej działalności Muzeum i Stowarzyszenia jest organizacja i realizowanie badań terenowych z zakresu archeologii wojskowej oraz akcji wydobywczych w terenie.

Muzeum im. Orła Białego w Skarżysku – Kamiennej jest członkiem powstałego w 1994 roku Stowarzyszenia “Związek Muzeów Małopolskich” z siedzibą w Tarnowie. Nasza placówka bierze aktywny udział w jego pracach, uczestniczy w konferencjach metodycznych i sympozjach naukowych. Dyrektor Muzeum w Skarżysku na ostatnim zjeździe Stowarzyszenie został wybrany do Zarządu i piastuje godność wiceprezesa.

Muzealnicy ze Skarżyska – Kamiennej są członkami Stowarzyszenie Muzealników Polskich, a jeden z pracowników zasiada w Zarządzie Regionu Świętokrzyskiego.

W 2004 roku Muzeum Regionalne w Iłży, Muzeum im. Orła Białego w Skarżysku – Kamiennej i Radomskie Towarzystwo Naukowe zawiązały Konsorcjum Archeologiczne Południowego Mazowsza i Północnej Małopolski. Konsorcjum, którego Liderem wybrano nasze Muzeum prowadzi badania archeologiczne na terenach budowy dróg i autostrad na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. W latach 2004 – 2005 Konsorcjum startowało w 8 przetargach, z których 6 wygrało, 1 przegrało, a w przypadku 1 nie mamy informacji o zakończeniu postępowania. Podczas największego nasilenia prac badawczych Muzeum w Skarżysku, jako Lider Konsorcjum zatrudniało na wszystkich odcinkach ponad 100 osób.

Pracownicy naszego Muzeum uczestniczą też w innych projektach. W 2005 roku pracownicy wystąpili z referatami na VII Konferencji Muzealnictwa Morskiego i Rzecznego. W grudniu 2005 roku w radomskiej Resursie odbyła się finansowana częściowo przez Konsorcjum konferencja naukowa poświęcona Centralnemu Okręgowi Przemysłowemu.

Muzeum współpracuje z wieloma instytucjami w dziedzinie popularyzacji historii najnowszej. W ramach tej współpracy od 3 lat uczestniczymy w większości wielkich imprez plenerowo – historycznych jakie odbywają się w kraju. W skali roku jest to około 8 – 10 widowisk tego typu. Muzeum corocznie wystawia część swoich zbiorów na Międzynarodowym Pikniku Lotniczym w Góraszce i Skarżyskich Prezentacjach.

W ramach konserwacji posiadanych przez Muzeum eksponatów w 2005 roku przeprowadzono gruntowną konserwację 20 – tu dużych obiektów na ekspozycji plenerowej (czołgi, armaty, pojazdy pancerne, samochody wojskowe, samoloty). Te prace są kontynuowane w roku bieżącym i mamy nadzieję, że w roku 2007 wszystkie obiekty na ekspozycji plenerowej będą gruntownie wyremontowane. Zakończona została pierwsza w historii Muzeum inwentaryzacja eksponatów. Obecnie wdrażany jest jeden z najlepszych dostępnych na rynku programów komputerowych do naukowego opracowywania zbiorów.

Zakupy sprzętu technicznego pozwalają na samodzielne renowacje większości eksponatów. Muzeum postawiło w obecnym roku przed sobą ambitny cel generalny remont elewacji Budynku Głównego Muzeum, a także wykonanie profesjonalnego systemu monitoringu wizyjnego wszystkich wystaw.

W bieżącym roku chcemy tez dokończyć wymianę liczącego kilkanaście lat ogrodzenia placówki. Przygotowujemy się też do wielkich inwestycji budowlanych mających na celu stworzenia systemu budowli, które mają chronić posiadane przez nas eksponaty przed destrukcyjnym wpływem warunków atmosferycznych. Jednak te inwestycje daleko wykraczają poza możliwości ekonomiczne naszego Muzeum. Mamy jednak nadzieję, że Gmina Skarżysko – Kanienna weźmie na siebie ciężar tych kosztów, biorąc pod uwagę fakt, że inwestycje w Muzeum będą najlepsza promocją naszego miasta.